StopFemicideIran udokumentowała co najmniej 187 przypadków zabójstw kobiet w Iranie w 2025 roku. Organizacja przeanalizowała 241 przypadków zabicia kobiet — liczba ta może stanowić jedynie ułamek rzeczywistej skali zjawiska.

W Iranie kobiety nadal są zabijane za podejmowanie decyzji, które powinny należeć wyłącznie do nich: za wybór, czy chcą wyjść za mąż, za zakończenie związku, wystąpienie o rozwód, obronę swojej niezależności finansowej lub odmowę podporządkowania się męskim krewnym.

Najnowszy coroczny raport StopFemicideIran zatytułowany Policzone mimo mroku: dokumentacja przypadków kobietobójstwa dokumentuje co najmniej 187 przypadków kobietobójstwa w Iranie w 2025 roku. Oznacza to ponad 15 udokumentowanych zabójstw miesięcznie — niemal jedną kobietę co dwa dni.

Ofiarami były kobiety i dziewczęta z różnych środowisk społecznych, ekonomicznych i etnicznych. Wśród ofiar znalazły się matki, dziewczęta, pracownice uniwersytetów, osoby ubiegające się o azyl oraz sportsmenki. Ich indywidualne sytuacje były różne, jednak wciąż powtarzały się te same schematy: kontrola, przemoc domowa, przymus, tak zwany honor rodziny oraz nieskuteczność instytucji, które nie zapewniły kobietom ochrony, zanim było za późno.

W tych zabójstwach nie ma honoru

Kiedy kobieta zostaje zamordowana, ponieważ szuka wolności, odrzuca małżeństwo, opuszcza związek lub zostaje oskarżona o nadszarpnięcie reputacji swojej rodziny, słowo „honor” nie jest wyjaśnieniem. Jest uzasadnieniem wykorzystywanym przez sprawców — a czasami także akceptowanym lub powtarzanym przez władze i media.

Zabójstwo popełnione w imię reputacji rodziny nie jest aktem honoru. Jest morderstwem. Ofiara zostaje ukarana za korzystanie z praw, które mężczyźni rutynowo uznają za przysługujące im samym.

Raport StopFemicideIran jasno pokazuje również, że udokumentowanych danych nie można uznać za pełny bilans krajowy. Cenzura, obawa przed prześladowaniami, napiętnowanie społeczne, ograniczony dostęp do informacji oraz brak wiarygodnych oficjalnych statystyk przyczyniają się do zaniżania liczby zgłaszanych przypadków. Rzeczywista liczba zabitych kobiet jest zatem prawdopodobnie znacznie wyższa.

Schemat, który trzeba zbadać

Raport opiera się na publicznie dostępnych źródłach rządowych, doniesieniach medialnych oraz informacjach publikowanych w mediach społecznościowych. Stanowi ważny zapis przypadków, które w przeciwnym razie mogłyby zniknąć z przestrzeni publicznej.

Dokumentowanie ma znaczenie. Bez imion i nazwisk, dat, miejsc oraz okoliczności kobietobójstwo może zostać sprowadzone do pojedynczych, odizolowanych zdarzeń. Kiedy jednak analizuje się te przypadki łącznie, ujawnia się szerszy schemat: kobiety są zabijane w ramach systemów, które tolerują męską kontrolę, bagatelizują przemoc domową i nie podejmują interwencji, nawet gdy wiadomo o istniejących zagrożeniach.

Pytanie nie dotyczy wyłącznie tego, ile kobiet zostało zabitych. Pytanie brzmi: ile z nich można było ochronić — i dlaczego tego nie zrobiono.

Raport StopFemicideIran stanowi ważny wkład w to dochodzenie. Dzięki niemu te śmierci zostają policzone, udokumentowane i powiązane z szerszą rzeczywistością przemocy ze względu na płeć w Iranie.